Sprawa opiekunek w Sejmie RP

Szanowna Pani Minister! W związku z ostatnim nagłośnieniem w mediach dramatycznej sytuacji wielu polskich opiekunek pracujących za granicą, Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa zwrócił się do mnie z prośbą o interwencję. W jego obszarze działa Związkowa Alternatywa Opiekunek - organizacja branżowa skupiającą głównie polskie opiekunki świadczące pracę na terenie Niemiec. Jak pisze przewodniczący Związku Zawodowego Związkowa Alternatywa, w branży opiekuńczej wciąż istnieje wiele nadużyć, ponieważ „zdecydowana większość opiekunek pracuje w szarej strefie lub w ramach niskopłatnych i niestabilnych umów cywilnoprawnych. Opiekunki pracujące w Niemczech mają krótkotrwałe umowy zlecenia z agencjami, które nie tylko nie dbają o przestrzeganie praw pracowniczych, ale które przejmują około połowy środków przekazanych od rodzin osób wymagających opieki. W praktyce oznacza to, że agencje mają olbrzymie zyski, a ich rola polega wyłącznie na kontaktowaniu opiekunek z klientami. Pracownice zarabiają kwoty nieznacznie przekraczające minimalne stawki, a na dodatek bardzo łatwo mogą być pozbawione pracy, gdyż mają wpisane w umowy krótkie okresy wypowiedzenia. Jednocześnie warunki pracy wpisane w umowy z polskimi agencjami zazwyczaj radykalnie odbiegają on tego, co spotyka polskie pracownice na miejscu”. Jak wskazuje Związek Zawodowy Związkowa Alternatywa, polskie opiekunki powinny być przede wszystkim zatrudniane w ramach umów etatowych, koordynowanych przez rządy krajów, w których opiekunki wykonują pracę, w porozumieniu z rządem polskim. Związkowcy nie rozumieją, dlaczego wciąż ma miejsce wyzysk polskich opiekunek, a środki przekazywane przez niemieckie rodziny na opiekę nad ich bliskimi są przejmowane przez agencje zatrudnienia. Co więcej, uważają oni, że niedawno przyjęta przez Sejm ustawa, na którą powołuje się resort, w rzeczywistości nie poprawiła sytuacji polskich opiekunek.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. W jaki sposób ministerstwo kontroluje realizację rozwiązań wpisanych w nową ustawę? Czy ministerstwo planuje wdrożyć instrumenty kontroli łamania przepisów zawartych we wspomnianej ustawie?
2. Jakie dodatkowe działania ministerstwo planuje podjąć, by prawa polskich opiekunek nie były łamane oraz by nieuczciwe agencje zatrudnienia nie pozostawały bezkarne? Czy ministerstwo rozważa podjęcie działań mających na celu wyeliminowanie pośredników w postaci agencji zatrudnienia?
3. Czy polski rząd, zgodnie z postulatem Związku Zawodowego Związkowa Alternatywa, planuje w porozumieniu z rządem niemieckim rozpocząć prace nad zawarciem układu zbiorowego zawierającego warunki płacowe, zasady dotyczące czasu pracy, szczegółowe przepisy BHP, wymóg pracy na etat, który obejmowałby wszystkie polskie opiekunki zatrudnione w Niemczech? Czy polski rząd zamierza zainicjować rozmowy ze stroną niemiecką w celu wypracowania takiego układu zbiorowego?
4. Czy ministerstwo jest gotowe współpracować ze Związkową Alternatywą, która w skierowanym do mnie piśmie wyraża chęć zaangażowania się w prace nad odpowiednimi regulacjami w tym obszarze oraz propozycjami właściwych umów?
5. Czy ministerstwo posiada informacje, ile polskich opiekunek jest aktualnie zatrudnionych w Niemczech? Ile Polek każdego roku (w ciągu ostatnich pięciu lat) wyjeżdża do Niemiec pracować jako opiekunki?
6. Czy ministerstwo posiada informacje, jaka jest liczba agencji zatrudnienia pośredniczących w zapewnieniu pracy polskim opiekunkom w Niemczech? Czy są one kontrolowane pod względem możliwych nadużyć? Jak często przeprowadzane są takie kontrole i jak wyglądają? Ile nadużyć zostało wykrytych w bieżącym roku? Jakie były to nadużycia?

Z wyrazami szacunku

Poseł Katarzyna Osos

Interpelacja nr 13869 do ministra rozwoju, pracy i technologii w sprawie sytuacji polskich opiekunek pracujących w Niemczech